حذف جدول؛ مدیریت شبکه یا پاک کردن صورت مسئله؟

به گزارش برق مدیا، هنوز به یاد داریم که در سال‌های گذشته شرکت‌های توزیع برق، برنامه زمان‌بندی خاموشی‌ها یا به قولی قطعی برق را به صورت عمومی منتشر می‌کردند. امسال خبرهایی درباره انتشار این جدول در استان‌های مختلف منتشر شده اما شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ در اطلاعیه‌ای اعلام کرده که «هیچ‌گونه جدول خاموشی در سطح پایتخت اعلام و منتشر نشده است».

هر چند که انتشار جدول خاموشی در پایتخت تکذیب شده اما چند خط پایین‌تر در همان اطلاعیه از اعمال «محدودیت‌های پراکنده» از روز چهارشنبه ۲۴ تیرماه خبر داده شده و راه‌های مختلفی هم برای اطلاع از زمان قطع برق، به مشترکان معرفی شده است.

همین دو گزاره، پرسشی مهم را پیش روی قرار می‌دهد؛ اگر خاموشی وجود ندارد، چرا 6 مسیر مختلف برای اطلاع از زمان خاموشی معرفی شده است؟

واقعیت این است که متن اطلاعیه، اصل خاموشی را تکذیب نمی‌کند، بلکه تنها انتشار یک جدول عمومی و ثابت را رد می‌کند. به بیان دیگر، شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ نمی‌گوید برق مشترکان قطع نخواهد شد؛ بلکه می‌گوید زمان و محل این محدودیت‌ها در قالب یک برنامه ثابت و از پیش اعلام‌شده منتشر نمی‌شود و هر مشترک باید به صورت جداگانه وضعیت خود را استعلام کند.

تغییر مدل اطلاع‌رسانی یا حذف شفافیت؟

در سال‌های گذشته، انتشار جدول خاموشی این امکان را فراهم می‌کرد که همه شهروندان، کسب‌وکارها، بیمارانی که از تجهیزات برقی استفاده می‌کنند و... از برنامه خاموشی‌های چند روز آینده مطلع باشند و بتوانند برای فعالیت‌های خود برنامه‌ریزی کنند.

اکنون اما مدل اطلاع‌رسانی تغییر کرده است. مشترک باید وارد سامانه «برق من» شود، به وب‌سایت شرکت توزیع مراجعه کند، کد دستوری بگیرد یا با سامانه ۱۲۱ تماس بگیرد تا از وضعیت همان روز یا همان محدوده مطلع شود.

این شیوه اگرچه ممکن است برای مدیریت لحظه‌ای شبکه و تغییرات سریع بار مصرف از نگاه شرکت برق مزیت داشته باشد، اما از منظر شهروندان یک پیامد مهم دارد؛ اطلاع‌رسانی از حالت پیش‌بینی‌پذیر به اطلاع‌رسانی لحظه‌ای تبدیل شده است.

احتمالا یکی از دلایل این تصمیم، شرایط متغیر شبکه برق تهران است. چرا که با افزایش دمای هوا، رشد مصرف، تغییر میزان تولید نیروگاه‌ها و محدودیت‌های پیش‌بینی‌نشده، ممکن است برنامه خاموشی در طول روز چندین بار تغییر کند. در چنین شرایطی انتشار یک جدول ثابت می‌تواند به انتشار اطلاعات نادرست منجر شود.

اما این توضیح، پرسش دیگری را ایجاد می‌کند؛ اگر برنامه خاموشی شناور است، آیا اطلاع‌رسانی لحظه‌ای به اندازه کافی سریع، دقیق خواهد بود و در دسترس همه مشترکان قرار خواهد گرفت؟

از منظر اطلاع‌رسانی عمومی، پاسخ چندان روشن نیست.

مزیت این روش آن است که اگر برنامه خاموشی تغییر کند، اطلاعات سامانه نیز به‌روزرسانی می‌شود و مشترک آخرین وضعیت را مشاهده می‌کند.

اما در مقابل، این شیوه چند چالش جدی دارد:

شهروند به طور مداوم یا به قولی در طول روز و برای چند بار باید به دنبال اطلاع از زمان خاموشی باشد.

بسیاری از افراد، به‌ویژه سالمندان یا کسانی که دسترسی دائمی به اینترنت ندارند، ممکن است از این سامانه‌ها استفاده نکنند یا امکان استفاده از این سامانه‌ها را نداشته باشند.

نبود یک برنامه عمومی، امکان برنامه‌ریزی قبلی برای خانواده‌ها، کسب‌وکارها و مراکز خدماتی و... را کاهش می‌دهد و همچنین اگر زمان خاموشی در فاصله کوتاهی اعلام یا تغییر کند، فرصت کافی برای آماده‌سازی وجود نخواهد داشت.

از سوی دیگر هر مشترک تنها امکان استعلام یا اطلاع از خاموشی زمان‌بندی شده‌ای را دارد که شناسه قبضی در آن محدوده را داشته باشد. در این صورت فردی که بخواهد برای دریافت خدمات مختلف از خرید یا تفریح گرفته تا درمان و ... به مناطق مختلفی از پایتخت مراجعه کند ممکن است نتواند اطلاعات کافی درباره زمان قطع برق دریافت کند و گرفتار خاموشی شود.

تکذیب جدول یا پاک کردن صورت مسئله؟

از سوی دیگر این سوال همچنان باقی است که آیا حذف جدول زمان‌بندی و انتشار عمومی آن، باعث افزایش شفافیت می‌شود یا صرفا شیوه نمایش خاموشی‌ها را تغییر داده؟ طبیعی است که این تصور شکل بگیرد که صورت مسئله تغییر کرده، نه خود مسئله.

در نهایت، آنچه برای مشترکان اهمیت دارد، نام «جدول خاموشی» نیست؛ بلکه اطلاع دقیق، قابل اتکا و به‌موقع از زمان قطع برق است. اگر سامانه‌های معرفی‌شده بتوانند این نیاز را به‌صورت سریع، دقیق و فراگیر برطرف کنند، شاید نبود جدول عمومی چندان مسئله‌ساز نباشد. اما اگر اطلاع‌رسانی با تاخیر، تغییرات مکرر یا دسترسی محدود همراه باشد، حذف جدول بیش از آنکه به مدیریت مصرف کمک کند، می‌تواند به کاهش پیش‌بینی‌پذیری زندگی روزمره شهروندان بینجامد.