ایرانی ها پرچمدار مصرف برق در جهان، مقصر کیست؟

میزان تولید و مصرف برق از موضوعاتی است که با پررنگ‌تر شدن موضوع ناترازی برق در ایران مورد بحث قرار گرفته است. طبق گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی، رشد تقاضای برق در منطقه از ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ سه برابر شده و رشد ۵۰ درصد دیگر تا ۲۰۳۵ پیش‌بینی شده است، ایران به عنوان دومین مصرف‌کننده بزرگ منطقه بعد از عربستان  با چالش‌های داخلی ناترازی روبرو است. موضوعی که همواره در کنار آمارهای رشد تولید برق در ایران به چشم می خورد، رشد قابل توجه مصرف برق در کشور است که علل مختلفی از آن مورد بحث بین کارشناسان است. بسیاری الگوهای رشد مصرف نامناسب و قیمت ارزان انرژی در ایران را مقصر اصلی قلمداد می کنند اما در نظر گرفتن تجهیزات و مصرف کننده انرژی در دسترس مردم و میزان استانداردسازی آن‌ها در کشور است.

محمد الله‌داد مدیرعامل جدید شرکت توانیر، پیش از این به عنوان معاون انتقال و تجارت خارجی توانیر در سال گذشته طی مصاحبه ای گفته بود: رشد مصرف برق ایران سه برابر میانگین جهانی است.

همچنین عبدالامیر یاقوتی مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان توانیر در میزگرد تخصصی بیست‌ونهمین کنفرانس بین‌المللی شبکه های توزیع نیروی برق که آبان ماه 1404 برگزار شد، نسبت به کمتر مطرح شدن اهمیت بهره وری مصرف برق انتقاد کرده و گفته بود: در ایران با یک درصد جمعیت جهان، ۲.۲ درصد مصرف انرژی جهان را داریم، ۲۹ درصد مصرف انرژی در ایران در بخش خانگی است اما سرانه مصرف خانگی ایران نسبت به جهان، ۳.۴ درصد سرانه مصرف انرژی خانگی جهان است.

او در این نشست تاکید کرده بود که عوامل موثر بر ناترازی برق شامل اقتصاد، توسعه زیرساخت ها، اقتصاد برق، کمبود سوخت، تلفات شبکه، صنایع کم بازده، رمزارزها، خشکسالی، کیفیت تجهیزات و ... می شود اما بهره‌وری انرژی خصوصا در بخش مصرف‌کننده نهایی کمتر دیده شده است.

یاقوتی در گفت و گو با برق مدیا، در مورد این موضوع، آمار سه برابری مصرف در ایران نسبت به سایر نقاط جهان را تایید کرد و بیشتر توضیح داد: در مورد نحوه مصرف باید جدیت بیشتری به خرج داد و این لزوما متوجه مصرف کنندگان نهایی نیست، بلکه باید تجهیزاتی که در اختیار آنان قرار می گیرد بازبینی شود. اگر ساختمان از ابتدا با زیرساخت و عایق حرارتی مناسب تجهیز نشود، نمی توان مصرف انرژی را صرفا با کنترل عملکرد مصرف کننده نهایی به بهره وری رساند. بهترین راهکار تعیین استانداردهای مصرف از ابتدای زنجیره و به نسبت منابع و داشته های در دسترس است.

او ادامه داد: بر اساس آمار منتشر شده، در پیک تابستان سال گذشته قریب 77 هزار و 500 مگاوات مصرف داشتیم و و تقریبا ۱۴۵۰۰ مگاوات ناترازی وجود داشت که با خاموشی های برنامه ریزی شده و همکاری بخش صنعت، این کمبود تا حدی جبران شد. در بخش خانگی سرانه مصرف در کشور ما به طور متوسط به ازای هر نفر انرژی ( برق، گاز و سایر صور انرژی) در بخش خانگی قریب ۳۳ گیگاژول بود که این آمار در دنیا قریب 10.5 گیگاژول است و نشان می دهد که شاخص مصرف در کشور ما هر سال رو به رشد و در جهان نزولی است. 

مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان توانیر در پایان نسبت به تاثیر کمپین های برگزار شده در فصول تابستان توسط توانیر در سال های اخیر توضیح داد: این کمپین ها تاثیر خوبی بر اطلاع رسانی و افزایش آگاهی مصرف کنندگان به خصوص در بخش خانگی داشته است اما عامل اصلی کاهش مصرف نمی تواند باشد؛ به طور مثال خودرویی که سالیانه 12 لیتر بنزین مصرف می کند در مقابل یک خودروی استاندارد، هر چقدر هم که از نظر سرعت و سایر فاکتورها تلاش کند مصرف بنزین را کاهش دهد، به اندازه خودروی استاندارد (مثلا سه لیتر) نمی رسد و این انتظار هدفمندی نیست. بنابراین اصلی ترین نقطه کاهش مصرف انرژی به خصوص برق، استانداردسازی زیرساخت و تجهیزات مصرفی است.