کنتورهای هوشمند و آزمون مدیریت مصرف؛ 7 هزار مگاوات بار شبکه مهار می‌شود؟

به گزارش برق مدیا، کنتورهای هوشمند به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی مدیریت مصرف برق، امکان پایش لحظه‌ای مصرف، کنترل مشترکان پرمصرف و مدیریت بار شبکه را فراهم می‌کنند. در همین راستا، شرکت توانیر وعده داده است با توسعه این طرح، تعداد کنتورهای هوشمند تا پیش از اوج مصرف سال آینده به ۹ میلیون دستگاه برسد و سهم بیشتری از مصرف برق کشور تحت کنترل هوشمند قرار گیرد.

پروژه نصب کنتورهای هوشمند برق که قرار بود یکی از ابزارهای اصلی مهار مصرف و کنترل اوج بار در کشور باشد، اکنون در مرحله‌ای قرار گرفته که همزمان از پیشرفت‌های قابل توجه و چالش‌های جدی در مسیر اجرا حکایت دارد. اجرای این طرح ملی توسط شرکت توانیر با هدف کنترل مشترکان پرمصرف، مدیریت بار شبکه و افزایش دقت در قرائت مصرف آغاز شد، اما روند تأمین تجهیزات و سرعت اجرا همچنان محل بحث است.

طرح هوشمندسازی شبکه برق از سال‌های گذشته به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های اصلاح الگوی مصرف و کاهش فشار بر زیرساخت‌های تولید برق کلید خورد و تمرکز اصلی آن بر مشترکان پرمصرف و بخش‌های صنعتی بود. مسئولان صنعت برق این پروژه را راهکاری برای جلوگیری از خاموشی‌ها و مدیریت مصرف در دوره‌های اوج بار می‌دانند.

با وجود اهداف بلندپروازانه، فاصله میان برنامه‌ها و واقعیت‌های اجرایی، مسئله تأمین کنتور و سرعت نصب، همچنان از چالش‌های اصلی اجرای این طرح محسوب می‌شود اما در مجموع با توجه به تغییرات ایجاده شده در ساماندهی پروژه و پیشرفت‌های حاصل شده می‌توان گفت که رکورد نصب و تعویض کنتورها در کشور در دولت چهاردهم شکسته شده است.

7 میلیون کنتور هوشمند نصب شد

حامد احمدی مدیرکل دفتر هوشمندسازی و فناوری‌های نوین شرکت توانیر با تشریح آخرین وضعیت اجرای طرح کنتورهای هوشمند برق، از نصب حدود 7 میلیون کنتور هوشمند در کشور خبر داد و به برق مدیا گفت: برنامه‌ریزی انجام شده تا این تعداد در ماه‌های آینده به ۹ میلیون و تا پایان سال ۱۴۰۵ به ۱۲ میلیون کنتور برسد.

حامد احمدی در تشریح روند پیشرفت این طرح اظهار کرد: در حال حاضر روند نصب کنتورهای هوشمند با سرعت ماهانه حدود ۳۰۰ هزار دستگاه در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود طی حدود شش ماه آینده نزدیک به یک میلیون و ۸۰۰ هزار کنتور دیگر به این تعداد افزوده شود. بر این اساس، تعداد کنتورهای نصب‌شده به حدود هشت میلیون و سیصد دستگاه خواهد رسید.

او با اشاره به میزان تحقق برنامه‌ها افزود: اگرچه در این حوزه با اندکی تأخیر مواجه بوده‌ایم، اما فاصله زیادی با اهداف تعیین‌شده نداریم. بخشی از این تأخیر به دلیل محدودیت در تأمین تجهیزات توسط کنتورسازان داخلی بوده که به میزان مورد انتظار محقق نشد. با این حال، برنامه تسریع تأمین کنتور در دستور کار قرار گرفته و اقدامات لازم برای جبران عقب‌ماندگی‌ها انجام شده است.

احمدی تأکید کرد: هدف‌گذاری توانیر این است که تا پیش از اوج بار سال آینده، یعنی تا حدود مردادماه، تعداد کنتورهای هوشمند نصب‌شده به ۹ میلیون دستگاه برسد.

قرائت ۶۰ درصد انرژی کشور با کنتورهای هوشمند

مدیرکل دفتر هوشمندسازی توانیر با اشاره به تأثیر این طرح در مدیریت مصرف برق گفت: در حال حاضر حدود ۴۳ میلیون مشترک برق در کشور وجود دارد و اولویت نصب کنتورهای هوشمند با مشترکان پرمصرف بوده است. بر همین اساس، اکنون حدود ۶۰ درصد انرژی مصرفی کشور از طریق کنتورهای هوشمند قرائت می‌شود.

او ادامه داد: با افزایش تعداد کنتورها به ۱۲ میلیون دستگاه، پیش‌بینی می‌شود این سهم تا انتهای سال ۱۴۰۵ به حدود ۷۰ درصد انرژی کشور برسد. همچنین در برنامه هفتم توسعه هدف‌گذاری شده است که میزان پوشش قرائت هوشمند تا پایان برنامه به ۹۰ درصد افزایش یابد.

امکان مدیریت ۷ هزار مگاوات بار شبکه

احمدی درباره نقش کنتورهای هوشمند در کاهش مصرف برق توضیح داد: کنتور هوشمند صرفاً ابزار قرائت نیست، بلکه در کنار سایر اقدامات مدیریتی می‌تواند نقش مؤثری در کنترل مصرف ایفا کند. پیش‌بینی ما این است که با توسعه این تجهیزات بتوان حدود ۷ هزار مگاوات از بار شبکه را مدیریت کرد.

او افزود: این مدیریت می‌تواند از طریق جابه‌جایی زمان مصرف، کاهش مصرف یا جلوگیری از مصرف غیرضروری انجام شود و علاوه بر آن، موجب اصلاح الگوی مصرف و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان نیز خواهد شد. انتظار می‌رود از سال آینده با استفاده از این تجهیزات مدیریت مصرف در این سطح محقق شود.

۳۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز طرح

مدیرکل دفتر هوشمندسازی توانیر درباره هزینه اجرای این طرح گفت: اجرای پروژه نصب کنتورهای هوشمند تاکنون از منابع داخلی توانیر تأمین شده و هزینه‌ای از مشترکان دریافت نشده است، اما برای تحقق کامل اهداف، حمایت دولت در حوزه سرمایه‌گذاری ضروری است.

به گفته او، برآوردها نشان می‌دهد اجرای کامل این طرح نیازمند حدود ۳۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری ارزی و به‌طور متوسط حدود ۲۵ همت سرمایه‌گذاری ریالی است.

نحوه درخواست نصب کنتور هوشمند برای مشترکان

احمدی در خصوص نحوه نصب کنتور هوشمند برای مشترکان نیز گفت: برنامه نصب برای تمامی مشترکان کشور تدوین و به شرکت‌های برق ابلاغ شده و اجرای آن بر اساس اولویت‌بندی انجام می‌شود. با این حال، مشترکانی که درخواست نصب زودتر دارند می‌توانند به شرکت توزیع برق منطقه خود مراجعه کنند تا در صورت امکان در اولویت بالاتر قرار گیرند.

وی تأکید کرد: در چارچوب برنامه زمان‌بندی، در نهایت کنتور مشترکان به‌تدریج تعویض خواهد شد.

با توجه به نقش تعیین‌کننده کنتورهای هوشمند در مدیریت مصرف برق، تحقق اهداف اعلام‌شده می‌تواند تأثیر مستقیمی بر پایداری شبکه و کاهش فشار در دوره‌های اوج مصرف داشته باشد، اما روند فعلی نشان می‌دهد سرعت اجرا و تأمین تجهیزات همچنان عامل تعیین‌کننده موفقیت این پروژه خواهد بود.

از سوی دیگر، فاصله میان اهداف بلندمدت مانند پوشش ۹۰ درصدی قرائت هوشمند و وضعیت فعلی، ضرورت تسریع در تأمین منابع مالی و زیرساختی را بیش از پیش برجسته کرده است؛ موضوعی که بدون حمایت‌های جدی‌تر و برنامه‌ریزی دقیق، دستیابی به آن با چالش مواجه خواهد بود.

در شرایطی که مصرف برق کشور هر سال رکوردهای تازه‌ای ثبت می‌کند، سرنوشت پروژه کنتورهای هوشمند می‌تواند یکی از عوامل کلیدی در تعیین مسیر مدیریت مصرف، جلوگیری از بحران‌های احتمالی و آینده پایداری شبکه برق کشور باشد