چین نقشه انرژی جهان را عوض میکند؛
هدفگذاری برای تولید ۳۵۰۰ گیگاوات انرژی تجدیدپذیر تا ۲۰۳۰
چین هدفگذاری کرده است که تا پایان سال ۲۰۳۰ ظرفیت نصبشده نیروگاههای تجدیدپذیر خود را به حدود ۳.۵ میلیارد کیلووات (۳۵۰۰ گیگاوات) برساند. همچنین تولید سالانه برق تجدیدپذیر باید به حدود ۶ تریلیون کیلوواتساعت افزایش یابد.
به گزار برق مدیا، پکن با انتشار «پانزدهمین برنامه پنجساله توسعه انرژیهای تجدیدپذیر» یک بار دیگر نشان داد که گذار انرژی را نه فقط بهعنوان یک سیاست زیستمحیطی، بلکه بهعنوان یک پروژه راهبردی صنعتی، امنیتی و اقتصادی دنبال میکند؛ برنامهای که قرار است مسیر توسعه انرژیهای پاک چین را در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ تعیین کند.
اهمیت این برنامه فقط در اعداد و اهداف رسمی آن نیست؛ پیام اصلی پکن این است که مرحله بعدی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دیگر صرفاً «ساخت نیروگاههای بیشتر» نیست، بلکه تبدیل انرژیهای پاک به ستون اصلی سیستم انرژی چین است.
هدف بزرگ: ۳.۵ میلیارد کیلووات ظرفیت تجدیدپذیر تا ۲۰۳۰
بر اساس این برنامه، چین هدفگذاری کرده است که تا پایان سال ۲۰۳۰ ظرفیت نصبشده نیروگاههای تجدیدپذیر خود را به حدود ۳.۵ میلیارد کیلووات (۳۵۰۰ گیگاوات) برساند. همچنین تولید سالانه برق تجدیدپذیر باید به حدود ۶ تریلیون کیلوواتساعت افزایش یابد.
در بخش خورشیدی و بادی، پکن هدف گذاشته است که مجموع ظرفیت نصبشده این دو منبع از ۲.۸ میلیارد کیلووات عبور کند و تولید برق سالانه آنها از ۴ تریلیون کیلوواتساعت فراتر رود.
این اعداد در شرایطی اعلام میشود که چین هماکنون بزرگترین بازار انرژی خورشیدی و بادی جهان محسوب میشود و فاصله خود با سایر کشورها را در ظرفیت نصبشده افزایش داده است.
تغییر رویکرد: از «ظرفیتسازی» به «مصرف واقعی انرژی پاک»
یکی از مهمترین تغییرات این برنامه نسبت به دورههای قبلی، تمرکز بر مسئلهای است که بسیاری از کارشناسان آن را چالش اصلی انرژیهای تجدیدپذیر میدانند: چگونگی استفاده پایدار از برق تولیدشده.
در سالهای گذشته چین با سرعت بسیار بالا نیروگاه خورشیدی و بادی ساخت، اما توسعه شبکه انتقال، ذخیرهسازی انرژی و انعطافپذیری شبکه همیشه همگام با رشد ظرفیت تولید پیش نرفته بود.
برنامه جدید تلاش میکند این شکاف را با توسعه ذخیرهسازی انرژی، شبکههای هوشمند، اتصال مناطق تولیدکننده انرژی پاک در غرب چین به مراکز مصرف در شرق و استفاده صنعتی از انرژیهای تجدیدپذیر کاهش دهد.
تحلیلها نشان میدهد پکن اکنون از مرحله «ساخت نیروگاه» به مرحله «ادغام انرژی پاک در اقتصاد» حرکت کرده است.
باد و خورشید؛ موتور اصلی گذار انرژی چین
بخش بزرگی از این برنامه بر دو فناوری متمرکز است؛ انرژی خورشید و انرژی باد.
چین طی سالهای اخیر به بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده تجهیزات خورشیدی جهان تبدیل شده است. کاهش هزینه تولید پنلهای خورشیدی و توسعه مزارع عظیم خورشیدی در مناطق غربی کشور، خورشید را به یکی از ارکان سیاست انرژی پکن تبدیل کرده است.
چین همچنین توسعه گسترده نیروگاههای بادی خشکی و فراساحلی را دنبال میکند. مناطق ساحلی شرقی و مناطق بادخیز شمال و شمالغرب کشور در این برنامه نقش کلیدی دارند.
بر اساس گزارش رویترز، برنامه جدید چین افزایش بیش از ۵۰ درصدی تولید برق بادی و خورشیدی در دوره پنجساله آینده را هدف قرار داده است.
ذخیرهسازی؛ حلقه مفقوده انرژیهای تجدیدپذیر
یکی از پیامهای مهم برنامه پانزدهم این است که چین میخواهد مشکل نوسان تولید انرژیهای پاک را حل کند.
خورشید فقط در روز برق تولید میکند و باد همیشه قابل پیشبینی نیست. بنابراین توسعه باتریها، نیروگاههای ذخیرهای و فناوریهای مدیریت مصرف برای پکن اهمیت حیاتی پیدا کرده است.
چین در کنار توسعه نیروگاههای جدید، به دنبال ایجاد ظرفیتهای انعطافپذیر برای پاسخ به زمانهای اوج مصرف برق است. برخی گزارشها از هدفگذاری بیش از ۳۰۰ گیگاوات ظرفیت پشتیبان تجدیدپذیر برای مدیریت اوج تقاضا خبر دادهاند.
انرژی سبز و رقابت صنعتی با غرب
تحلیلگران معتقدند برنامه جدید چین فقط یک برنامه اقلیمی نیست؛ بلکه بخشی از رقابت صنعتی قرن بیستویکم است.
پکن در سالهای گذشته زنجیره تولید کاملی در حوزه پنل خورشیدی، باتریهای ذخیره انرژی، خودروهای برقی، تجهیزات شبکه برق و توربینهای بادی ایجاد کرده است.
بنابراین توسعه انرژی تجدیدپذیر برای چین به معنای ایجاد بازار داخلی بزرگ و تقویت موقعیت صادراتی است.
نقش زغالسنگ؛ پایان سریع یا گذار تدریجی؟
با وجود رشد عظیم انرژیهای پاک، چین همچنان بزرگترین مصرفکننده زغالسنگ جهان است. به همین دلیل کارشناسان درباره سرعت کاهش وابستگی این کشور به سوختهای فسیلی اختلاف نظر دارند.
دولت چین اعلام کرده است که در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، سهم انرژیهای غیر فسیلی را افزایش خواهد داد و برنامه کاهش شدت انتشار کربن را دنبال میکند. در برنامه اوج انتشار کربن چین نیز هدف کاهش ۱۷ درصدی شدت انتشار دیاکسیدکربن تا سال ۲۰۳۰ نسبت به ۲۰۲۵ تعیین شده است.
اما برخی تحلیلگران معتقدند چالش اصلی چین نه ساخت نیروگاه پاک، بلکه کاهش تدریجی نقش زغالسنگ در شبکه برق خواهد بود.
پیام جهانی برنامه چین چیست؟
انتشار این برنامه یک پیام روشن برای بازار جهانی انرژی دارد؛ چین قصد ندارد صرفا مصرفکننده فناوری سبز باشد؛ بلکه میخواهد رهبر زنجیره ارزش انرژی پاک باقی بماند.
اگر اهداف اعلامشده محقق شود، تا سال ۲۰۳۰ بخش بزرگی از رشد تقاضای برق چین از منابع تجدیدپذیر تأمین خواهد شد و این کشور جایگاه خود را بهعنوان بازیگر اصلی گذار انرژی جهان تثبیت خواهد کرد.
«پانزدهمین برنامه پنجساله توسعه انرژیهای تجدیدپذیر چین» را میتوان نقشه راه ورود این کشور به مرحله دوم انقلاب انرژی دانست؛ مرحلهای که در آن هدف فقط تولید برق پاک نیست، بلکه ساخت یک اقتصاد مبتنی بر انرژی پاک، فناوری داخلی و امنیت انرژی بلندمدت است.