رئیس هیئتمدیره انجمن مس ایران
خالی ماندن یکچهارم ظرفیت صنایع در پی ناترازی انرژی
عقبماندگی دو دههای در توسعه نیروگاهها و ناترازی فیزیکی انرژی، بخش صنعت کشور را با افت ۲۰ تا ۲۵ درصدی ظرفیت تولید مواجه کرده است. کارشناسان معتقدند با توجه به بحران آب و ناترازی سوخت، نوسازی شبکه و روآوردن صنایع به نیروگاههای خورشیدی خودتامین، سریعترین مسیر برای عبور از خاموشیهای پنج سال آینده است.
به گزارش برق مدیا، بحران ناترازی انرژی در ایران، امروز به ایستگاه صنایع رسیده و بر اساس ارزیابیهای کارشناسی، کمبود برق توانسته است حدود یک چهارم از ظرفیت تولیدی بخش صنعت کشور را غارت کند و بخشی از توان خطوط تولید را خالی نگه دارد. این چالش، محصول عدم توازن در توسعه زیرساختها متناسب با نرخ رشد مصرف در یک بازه زمانی ۱۰ تا ۲۰ ساله گذشته است.
از سوی دیگر، بحران کمآبی پایتخت و سایر استانها، نیروگاههای برقآبی را به حاشیه رانده و بار اصلی جبران این عقبماندگی را به دوش نیروگاههای حرارتی و تجدیدپذیر انداخته است؛ هرچند که نیروگاههای حرارتی نیز با بحران شدید تامین سوخت فسیلی (گازوئیل و مازوت) دستوپنجه نرم میکنند. در این میان، لزوم نوسازی نیروگاههای قدیمی که بخشی از فرسودگی آنها به جا مانده از دوران جنگ است، فرآیندی زمانبر بوده و بهبود قطعی شبکه به ۵ تا ۱۰ سال زمان نیاز دارد.
در واکنش به این وضعیت، صنایع به سمت خودکفایی در انرژی حرکت کردهاند. نقشه راه فعلی بر توسعه نیروگاههای خودتامین، بادی و بهویژه خورشیدی استوار است. نیروگاههای خورشیدی به دلیل ماهیت زودبازده بودن، در یک بازه زمانی کوتاه ۴ تا ۶ ماهه به مدار میآیند و جذابترین گزینه برای بخش خصوصی هستند. با این حال، به دلیل پراکندگی پروژهها، آمار دقیقی از تجدیدپذیرهای نصبشده در صنایع در دست نیست و وزارت نیرو باید کارنامه دقیق این واگذاریها را شفاف کند. در نهایت، استمرار بحران در ۵ سال آینده، مستقیماً به سرعتِ این نوسازی و میزان سرمایهگذاری در بخش تجدیدپذیرها بستگی خواهد داشت.
شکاف مصرف و تولید
وحید اسلامیان رئیس هیئتمدیره انجمن مس ایران در خصوص عدم تناسب نیروگاههای سیکل ترکیبی کشور در گفت و گو با «برق مدیا» این نکته اشاره کرد که در بازه زمانی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته، ضرورت داشت که در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و سوختهای فسیلی، از جمله توربینهای بادی، نیروگاههای سیکل ترکیبی و گازی، توسعه گستردهای صورت میگرفت. اما متاسفانه میزان توسعه زیرساختها با روند رو به رشد مصرف تناسب نداشته و همین امر موجب بروز چالشهای جدی در سالهای اخیر شده است.
وی با اشاره به افت شدید راندمان نیروگاههای برقآبی به دلیل خشکسالی و قرارگیری ایران در منطقه کمآب، افزود: توسعه نیروگاههای خورشیدی با استقبال خوبی مواجه شده است. از سوی دیگر، در خصوص نیروگاههای موجود، بحث بهسازی و بازسازی باید به طور کامل انجام میشد که تاکنون این مهم به صورت جامع محقق نشده است. هماکنون تقسیمبندیهای جدیدی برای توسعه صورت گرفته که شامل حوزههای خورشیدی، بادی و نیروگاههای خودتأمین در بخش صنعت است.
این کارشناس با تأکید بر لزوم ترغیب صنایع برای احداث نیروگاههای خورشیدی افزود: این پروژهها به دلیل زودبازده بودن، بسته به توان نیروگاه، در بازه زمانی کوتاه ۴ تا ۶ ماه قابلیت اجرایی دارند. با این حال، اگرچه فرآیند بازسازی آغاز شده، اما این مسیر زمانبر است و پیشبینی میشود حدود ۵ تا ۱۰ سال زمان نیاز باشد تا بتوانیم به ظرفیت مورد نیاز فعلی دست یابیم.»
وی در خصوص تداوم بحران تامین برق صنایع در ۵ سال آینده تصریح کرد: استمرار این وضعیت بستگی مستقیمی به سرعت نوسازی و گسترش صنعت برق دارد؛ بخشی از چالشهای فنی فعلی ناشی از فرسودگی ساختاری و آسیبهای دوران جنگ است و عبور از این شرایط زمانبر خواهد بود. طبق برنامهریزیهای وزارت نیرو، مقرر بود تا انتهای سال ۱۴۰۵ به حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت مورد نظر دست یابیم، اما این هدفگذاری به دلیل محدودیتهای شدید در حوزه تأمین سوخت نیروگاهها و سایر مسائل ساختاری با نقصان مواجه شد.»
این کارشناس با ارزیابی خسارت ناترازی انرژی به بخش تولید و صادرات گفت: تلاش شده تا از طریق توسعه نیروگاههای خورشیدی خودتامین یا استفاده از دیزلژنراتورها در شرکتها، نوعی خودکفایی ایجاد شود. اگرچه این ناترازی آسیبزا بوده، اما بررسیها نشان میدهد این موضوع حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از ظرفیت تولیدی صنایع را تحت تأثیر قرار داده و منجر به خالی ماندن بخشی از توان تولید شده است. در حال حاضر آمار جامع و دقیقی از میزان تجدیدپذیرهای نصبشده در بخش صنعت در دست نیست و وزارت نیرو به عنوان متولی اصلی، باید ارقام دقیق را اعلام کند.»