شکاف ۱۱۰۰ تومانی تولید و فورش برق
برق مدیا: تکانههای شدید مالی در صنعت برق، از یک ناترازی عمیق پرده برداشت؛ جایی که دولت برای تولید هر کیلووات ساعت برق، ۱۹۰۰ تومان هزینه میکند، اما آن را با نرخ میانگین ۸۰۰ تومان به مشترکان میفروشد.
به گزارش برق مدیا، این شکاف ۱۱۰۰ تومانی، بار سنگینی از یارانه پنهان را به اقتصاد کشور تحمیل کرده است. در این میان، توانیر با کلید زدن مانور سراسری «طرح مهتاب»، آرایش تدافعی به خود گرفته است. این شرکت با بسیج هزاران مأمور و تکیه بر دادهکاوی، جراحی بزرگ شبکه را برای حذف مصارف غیرمجاز، مهار ماینرهای قاچاق و مدیریت مشترکان فوقپرمصرف آغاز کرده است.
در این رابطه، مدیرعامل توانیر با بیان اینکه قیمت تمام شده تولید هر کیلووات ساعت برق به ۱۹۰۰ تومان رسیده است، گفت: قیمت فروش برق به مشترکان ۸۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت است یعنی دولت با وجود یارانههای سنگین سوخت، همچنان بخش بزرگی از هزینههای شبکه را در قالب یارانه پنهان انرژی پرداخت میکند.
محمد الهداد روز دوشنبه در حاشیه برگزاری مانور سراسری مدیریت هوشمند تلفات انرژی برق موسوم به «طرح مهتاب» در جمع خبرنگاران، با تشریح برنامههای این شرکت برای مدیریت هوشمند تلفات انرژی و نیز وضعیت اقتصادی صنعت برق، گفت: سال گذشته متوسط قیمت فروش برق حدود ۶۰۰ تومان بود، در حالی که قیمت تمامشده برای توانیر بیش از ۱۲۰۰ تومان محاسبه می شد.
وی افزود: امسال متوسط قیمت فروش هر کیلووات ساعت برق در حالی به ۸۰۰ تومان رسیده که قیمت تمامشده آن به ۱۹۰۰ تومان افزایش یافته است که شکاف قابل توجهی بین این دو وجود دارد.
اله داد با یادآوری اینکه وزارت نیرو برای تولید برق از سوخت یارانهای استفاده میکند و قیمت محاسبه شده نیز بر همین مبناست، اظهار داشت: فاصله بین قیمت تمامشده و تعرفه دریافتی از مشترکان همچنان بسیار بالاست و بخش بزرگی از هزینهها عملاً به صورت یارانه پنهان توسط دولت و وزارت نیرو پرداخت میشود.
دریافت رایانه برق برخی مشترکان با یارانه صفر
وی به ساختار یارانهای در بخشهای مختلف مصرف برق اشاره کرد و توضیح داد: بخش زیادی از مشترکان در کل برق را با نرخ بسیار پایین یا حتی صفر دریافت میکنند؛ برای نمونه، حدود سه هزار مگاوات از مصرف برق در ساعات اوج بار، مربوط به روشنایی معابر در شهرها، روستاها و نقاط جادهای است که نرخ آن صفر است و هیچ مبلغی بابت این بخش دریافت نمیشود.
مدیرعامل توانیر اعلام کرد: برای مدارس، مساجد، اماکن فرهنگی و گروههای حمایتی تحت پوشش نهادهای حمایتی نیز تخفیفها و بخشودگیهای جدی در نظر گرفته شده و بخش قابل توجهی از یارانه انرژی در این حوزهها توزیع میشود در حالی که تأمین برق پایدار در شبکه، بهویژه در فصل گرم سال، هزینههای بسیار بالایی در حوزه تولید، انتقال و توزیع به همراه دارد.
وی توضیح داد: وقتی میگوییم قیمت تمامشده برق به ۱۹۰۰ تومان رسیده، تنها منظور هزینه تولید در نیروگاه نیست، بلکه مجموعهای از هزینههای تولید، انتقال، توزیع، تعمیر، بهروزرسانی و نیز هزینههای فنی و مدیریتی شبکه است. اینها هزینههایی هستند که دیده نمیشوند اما هر روز برای اینکه چراغ خانهها، بیمارستانها، کارخانهها و معابر خاموش نشود، پرداخت میشوند.
به گفته مدیرعامل توانیر، بخشی از این هزینهها ناشی از فرسودگی بخشی از شبکه و بخشی دیگر ناشی از توسعه روزافزون شهرها، شهرکها، صنایع و مراکز مصرف جدید است که نیاز به سرمایهگذاریهای چند هزار میلیاردی برای احداث خطوط، پستها و تأسیسات جدید دارند.
طرح مهتاب و نقش مدیریت تلفات در کاهش فشار مالی
الهداد به ارتباط مستقیم تلفات برق با ناترازی مالی در این صنعت اشاره و تاکید کرد: وقتی قیمت تمامشده ۱۹۰۰ تومانی و متوسط فروش ۸۰۰ تومانی سخن به میان می آید، به این معناست که هر کیلووات ساعت تلفشده یا مصرف غیرمجاز هم به معنای هدررفت سرمایه و تشدید فشار مالی بر صنعت برق است.
وی درباره مانور سراسری طرح «مهتاب» اذعان داشت: مانور سراسری طرح مهتاب به معنی مدیریت هوشمند تلفات انرژی است که از امروز در ۵۶۰ شهرستان کشور آغاز شد و در قالب آن بیش از هزار و ۲۷۰ تیم اجرایی با حدود ۲ هزار و ۸۰۰ نیروی انسانی زبده و ورزیده در قالب این مانور، مأمور شناسایی و جمعآوری مصارف غیرمجاز، تعویض کنتورهای معیوب و نصب کنتورهای هوشمند شدهاند.
مدیرعامل توانیر گفت: با توجه به آغاز فصل گرما، تأمین برق مشترکان در بخشهای مختلف از اهداف اصلی وزارت نیرو است؛ یکی از اقدامات مؤثر در این راستا، کاهش مصارف غیرمجاز و غیرقانونی است که امیدواریم امروز و در ادامه اجرای این طرح، نتایج بسیار خوبی در این حوزه به دست بیاید.
برنامه برای حذف مصارف غیرمجاز تا پایان سال
الهداد هدف گذاری کاهش ۱۷۰۰ مگاواتی مصارف غیرمجاز از روی شبکه برق تا پایان خرداد ماه را از اهداف کمی طرح مهتاب برشمرد و اظهار داشت: از ابتدای اجرای این طرح که از اسفند سال گذشته شروع شده تا امروز، حدود ۸۵۰ مگاوات بار غیرمجاز از شبکه حذف شده است.
وی اضافه کرد: برآورد اولیه ما این است که تا پایان سال بتوانیم نزدیک به ۳۵۰۰ مگاوات مصارف غیرمجاز و انحرافات مصرف را شناسایی و مدیریت کنیم. این عدد از مقایسه اختلاف بین انرژی تحویلی به شبکه و انرژی ثبتشده در کنتورهای مشترکان در طول شبکه به دست میآید.
مدیرعامل توانیر با اشاره به گستردگی و پیچیدگی شناسایی این مصارف غیرقانونی یادآورشد: این تلفات در طول یک میلیون کیلومتر شبکه و ۶۰۰ هزار کیلومتر کابل سرویس پراکنده است. پیدا کردن این انحرافات کار سخت و زمانبری است؛ گاهی کابلها در داخل دیوار، زیر زمین یا در نقاط غیرقابل دسترس دستکاری شدهاند، یا کنتورها در داخل ساختمانها مورد دستکاری قرار گرفتهاند. با این حال، مصمم هستیم تا پایان امسال در این حوزه کارهای بزرگی انجام دهیم.
هفت میلیون کنتور هوشمند روی شبکه
مدیرعامل توانیر با اشاره به توسعه کنتورهای هوشمند در کشور گفت: تا امروز نزدیک به هفت میلیون کنتور هوشمند در شبکه برق کشور نصب شده که بیش از ۶۰ درصد مصرف برق را پوشش میدهد. برنامهریزی کردهایم تا پایان تابستان این تعداد به بیش از ۹ میلیون عدد برسد؛ یعنی حدود ۲ میلیون کنتور جدید نصب خواهد شد.
وی درباره نحوه استفاده از این زیرساخت برای شناسایی تلفات و دزدی برق توضیح داد: یکی از کاربردهای اصلی کنتورهای هوشمند این است که ما میتوانیم با مقایسه دادههای کنتورهای بالادست، یعنی جایی که برق را از پستهای فوق توزیع تحویل میگیریم، با کنتورهای مسیر و مشترکان، اختلافها را محاسبه کنیم. این اختلافها به ما نشان میدهد که در کدام بخش از مسیر، انرژی گم شده و ثبت نمیشود.
ماینرها؛ عامل فشار بر هزینههای برق
الهداد به نقش استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز (ماینرها) در افزایش تلفات و هزینهها اشاره کرد و افزود: متأسفانه در سالهای اخیر، استفاده از برق یارانهای برای استخراج رمزارز به یکی از چالشهای جدی شبکه تبدیل شده است. فقط در روز گذشته، حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه ماینر در نقاط مختلف شبکه جمعآوری شد.
وی با بیان اینکه این تجهیزات مانند «زالو» به جان شبکه برق میافتند، تأکید کرد: برقی که میتواند در بخشهای مولد، تولیدی و اشتغالزا استفاده شود، به صورت غیرقانونی صرف استخراج رمزارز میشود. این موضوع علاوه بر فشار بر شبکه، فشار مالی مضاعفی هم به صنعت برق وارد میکند، زیرا انرژی یارانهای در مسیری غیرمولد و غیرقانونی مصرف میشود.
مدیرعامل توانیر به کشف مواردی اشاره کرد که در آنها از برق ارزان چاههای کشاورزی برای نصب ماینر استفاده شده و حتی برق چاه به باغ تالارها و چندین ویلا رسانده شده است.
اله داد ادامه داد: قرار است انرژی یارانهای چاههای کشاورزی فقط برای تولید ارزاق عمومی و تأمین امنیت غذایی استفاده شود. اگر این انرژی در بخشهای غیرمتعارف مصرف شود، حتماً همکاران ما برخورد قانونی خواهند داشت.
تغییر ساعات کار ادارات و قطع برق ادارات متخلف
الهداد به نقش مدیریت مصرف در بخش اداری برای کاهش هزینهها و فشار بر شبکه پرداخت و خاطرنشان کرد: ساعات کار ادارات در بسیاری از استانها تا ساعت ۱۳ و در برخی استانهای گرمسیر تا ساعت ۱۲ کاهش پیدا کرده است و انتظار داریم بعد از این ساعات، مصرف ادارات به حداقل برسد؛ در غیر این صورت، با استفاده از کنتورهای هوشمند، برق اداراتی که پس از ساعت تعیینشده همچنان مصرف بالایی داشته باشند، قطع خواهد شد.
وی تأکید کرد: قطع برق بعد از ساعات اداری، فقط شامل دستگاههای اجرایی، ادارات، بانکها و نهادهای آموزشی است. برخی بخشهای خدماتی مانند سردخانهها، رستورانها، بستنیفروشیها و صنوفی که نیاز به برق ۲۴ ساعته دارند، مشمول قطع نیستند، اما برای آنها هم برنامههای بهینهسازی مصرف و کاهش تلفات تعریف شده است.
ساعت مجاز چاههای کشاورزی و اجرای دقیق قانون
الهداد درباره قطع برق چاههای کشاورزی نیز گفت: ما مکلف به اجرای قانون هستیم. برای هر چاه کشاورزی، پروانهای صادر شده که در پیوست آن، ساعات مجاز برداشت آب برای هر ماه مشخص شده است. مثلاً ممکن است در فروردین، یک چاه مجاز به ۱۹ یا ۲۰ ساعت برداشت در شبانهروز باشد.
وی توضیح داد: ما بیش از آنچه در پروانه قید شده، محدودیت اضافی اعمال نمیکنیم، اما در عین حال مجاز نیستیم بیش از ساعات درجشده در پروانه، برق تأمین کنیم. این موضوع هم برای حفظ سفرههای آب زیرزمینی و هم برای جلوگیری از هدررفت انرژی یارانهای ضروری است.