شامخ صنعت از کاهش رکود میگوید؛ بحران برق از تداوم موانع تولید
کمبود برق و تداوم ناترازی انرژی، در کنار هشت عامل کلیدی مؤثر بر عملکرد صنایع، همچنان از مهمترین عوامل محدودکننده تولید و کاهش ظرفیت فعالیت واحدهای صنعتی به شمار میرود، عواملی که موجب شده تا تولید در رکود چند ماه قرار گیرد.
به گزارش برق مدیا، کمبود برق و ناترازی انرژی چالشی که علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، هزینههای بنگاههای صنعتی را نیز افزایش داده و روند خروج صنعت از رکود را با ابهام مواجه کرده است. تازهترین گزارش شاخص مدیران خرید (شامخ) بخش صنعت نیز نشان میدهد اگرچه برخی صنایع پس از شوکهای ماههای گذشته نشانههایی از بهبود را تجربه کردهاند، اما محدودیتهای ناشی از قطعی برق و مشکلات تامین انرژی همچنان مانع بازگشت پایدار تولید به مسیر رشد شده است.
شاخص مدیران خرید (PMI) که در ایران با نام شامخ شناخته میشود، یک مقیاس اقتصادی مهم است که سلامت و جهتگیری روندهای کسبوکار در بخشهای تولید و خدمات را میسنجد. این شاخص بر اساس پرسشنامههای ماهانه از مدیران خرید شرکتها به دست میآید و میزان تغییرات متغیرهایی مانند سفارشهای جدید، تولید، اشتغال، تحویل سفارشها و موجودی انبار را نسبت به ماه قبل بررسی میکند.
براساس گزارش مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی ایران، شاخص مدیران خرید بخش صنعت در خرداد به ۴۸.۲ واحد رسیده است. تداوم قرار گرفتن شامخ صنعت زیر سطح ۵۰ برای هشتمین ماه متوالی نشان میدهد بخش تولید هنوز نتوانسته از رکود خارج شود. هرچند برخی واحدهای صنعتی پس از شوکهای اخیر فعالیت خود را از سر گرفتهاند، اما این بهبود محدود بوده و هنوز به روندی فراگیر و پایدار تبدیل نشده است.
بررسی مولفههای شامخ نشان میدهد بهبود نسبی این شاخص عمدتا ناشی از افزایش نسبی در برخی مولفههای اصلی بوده است، اما این روند تحت تاثیر مشکلات ساختاری اقتصاد، نااطمینانیهای موجود و بهویژه بحران تامین انرژی قرار دارد.
در این میان، ناترازی برق یکی از مهمترین عوامل محدودکننده تولید محسوب میشود. قطعیهای برنامهریزیشده و محدودیتهای اعمالشده بر مصرف برق صنایع طی ماههای اخیر باعث شده بسیاری از واحدهای تولیدی با کاهش ظرفیت فعالیت، توقف خطوط تولید یا تغییر شیفتهای کاری مواجه شوند. این شرایط نهتنها میزان تولید را کاهش داده، بلکه هزینههای سربار و عملیاتی بنگاهها را نیز افزایش داده است.
از سوی دیگر، کمبود سوخت مورد نیاز ژنراتورهای برق اضطراری، افزایش هزینه حاملهای انرژی و محدودیت در تامین برق پایدار، فشار مضاعفی بر صنایع وارد کرده است. چرا که بسیاری از واحدهای تولیدی برای جلوگیری از توقف کامل فعالیت ناچار به استفاده از مولدهای برق بوده اند.
کارشناسان معتقدند استمرار ناترازی انرژی میتواند آثار بلندمدتی بر بخش تولید بر جای بگذارد. کاهش تولید، افزایش هزینه تمامشده کالاها، افت بهرهوری، کاهش قدرت رقابت صنایع در بازارهای داخلی و صادراتی و همچنین به تعویق افتادن سرمایهگذاریهای جدید، از مهمترین پیامدهای تداوم این وضعیت است.
بر همین اساس، اگرچه بهبود نسبی شاخص مدیران خرید میتواند نشانهای از کاهش شدت رکود باشد، اما تا زمانی که مشکل تامین پایدار برق و سایر حاملهای انرژی برطرف نشود، انتظار بازگشت پایدار صنعت به مسیر رشد چندان واقعبینانه نخواهد بود. فعالان اقتصادی معتقدند رفع ناترازی برق، توسعه ظرفیت تولید انرژی، سرمایهگذاری در زیرساختهای برق و تدوین برنامهای پایدار برای مدیریت مصرف، از مهمترین پیشنیازهای رونق تولید و خروج صنعت از رکود محسوب میشود.
دادههای شاخص مدیران خرید نشان میدهد در بازه زمانی مورد بررسی «صنایع کانی غیرفلزی» با عدد 28.3 کمترین شاخص را در مصرف حاملهای انرژی به خود اختصاص داده اند و این شاخص برای بسیاری از صنایع هم زیر 50 بوده است.