سهم صفر مردم از بورس انرژی
ورود برق به بورس انرژی هیچ ارتباطی با مصرفکنندگان خانگی نداشته و سازوکار یارانهای قبوض خرد کماکان پابرجا است. طبق قانون برنامه هفتم، وزارت نیرو مکلف به انجام ۶۰ درصد معاملات عمده در بورس است؛ بازاری شفاف که با ابزارهایی چون تابلوی سبز و گواهی ظرفیت، رانتزدایی و توسعه تجدیدپذیرها را هدف قرار داده است.
به گزارش برق مدیا، مدیرکل دفتر راهبری و نظارت بر انتقال و توزیع برق وزارت نیرو با تبیین ابزارهای متنوع بورس انرژی، بر نقش کلیدی این بازار در رانتزدایی و توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر تاکید کرد و گفت: فعالیت بورس انرژی ارتباطی با مصرفکنندگان نهایی و خانگی ندارد و بازیگران اصلی آن، نیروگاهها و خریداران عمده هستند.
عبدالصاحب ارجمند با اشاره به اینکه ورود برق به بورس انرژی و ابعاد آن به یکی از مباحث مورد توجه مردم در شبکههای اجتماعی و فضای عمومی تبدیل شده است، عنوان کرد: مباحث اقتصادی صنعت برق از سال ۱۳۸۲ با اجرای برنامه تجدید ساختار این صنعت در جهان و ایران وارد مرحله جدیدی شد. در آن مقطع، موضوعاتی مانند بورس، بازار انرژی و شفافسازی کسبوکارهای این حوزه در قالب قوانین کشور تعریف و اجرایی شد. به گزارش وزارت نیرو، بورس انرژی اکنون بیش از ۱۵ سال است که در کشور فعالیت دارد و خرید و فروش برق در سطوح مختلف از همان زمان آغاز شده و نیروگاههای بزرگ و مصرفکنندگان عمده طی سالهای گذشته بهصورت مستمر در آن فعال بودهاند.
بورس انرژی؛ ابزار شفافسازی قیمتها و رانتزدایی
وی در ادامه افزود: از مهمترین مزایای بورس که مورد تأیید فعالان اقتصادی و کارشناسان قرار دارد، شفافسازی قیمتهاست. بورس انرژی، همانند نمونههای مشابه در جهان، موجب افزایش شفافیت، کاهش رانت و بهبود کارایی بازار میشود؛ تجربه نیز نشان داده است که این سازوکار در بلندمدت به کاهش هزینهها و ایجاد رقابت سالم کمک میکند و بسیاری از رانتهای احتمالی در حوزه انرژی از طریق این فرآیندهای شفاف حذف میشوند.
با وجود این، باید تأکید کرد که بورس انرژی ارتباطی با مصرفکنندگان نهایی خانگی ندارد و در واقع، این مصرفکنندگان بزرگ و خریداران عمده برق هستند که عمدتاً وارد این بازار میشوند.
استمرار سازوکار یارانهای برای مشترکان خانگی
ارجمند در تشریح وضعیت تأمین برق عموم مردم ادامه داد: مصرفکنندگان خرد همچنان مطابق روال گذشته برق مورد نیاز خود را از طریق شرکتهای توزیع دریافت میکنند. همچنین مشترکان مشمول حمایتهای یارانهای نیز بر اساس قوانین موجود از همان سازوکارهای حمایتی بهرهمند خواهند شد و هیچگونه خللی در تأمین یا قیمت برق آنان ایجاد نمیشود.
مدیرکل دفتر راهبری وزارت نیرو گفت: نتیجه اصلی بورس انرژی، افزایش شفافیت در بازار و بهبود سازوکارهای اقتصادی حوزه برق است؛ مسیری که از دهههای ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ در کشور آغاز شده و همچنان ادامه دارد. از سوی دیگر، در قانون برنامه هفتم پیشرفت، وزارت نیرو مکلف شده است که حداقل ۶۰ درصد معاملات برق را از طریق بورس انرژی انجام دهد.
ابزارهای متنوع بورس؛ از تابلوی سبز تا گواهی ظرفیت
این مقام مسئول یکی از موضوعات مهم در بورس انرژی را وجود تابلوهای مختلف برای حمایت از توسعه کسبوکارها و افزایش تولید دانست و ابزارهای متنوع آن را اینگونه تشریح کرد:
تابلوی سبز (انرژیهای تجدیدپذیر)، بخش ویژهای که برای حمایت از توسعه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر طراحی شده است.
تابلوی بهرهوری و مدیریت مصرف، تابلویی ویژه افرادی که پروژههای بهینهسازی مصرف انرژی را اجرا میکنند. این افراد میتوانند در ازای صرفهجویی ایجادشده، «گواهی صرفهجویی» دریافت کرده و آن را در بورس عرضه کنند تا منابع مالی لازم برای اجرای پروژههای خود را تأمین کند.
گواهی ظرفیت (پشتوانه ساخت نیروگاه)، سرمایهگذارانی که قصد احداث نیروگاه دارند، میتوانند گواهی ظرفیت خود را در بورس عرضه کنند تا پشتوانه مالی لازم برای اجرای طرحهای نیروگاهی فراهم شود. از سوی دیگر، مصرفکنندگان بزرگ نیز میتوانند این گواهیها را که در واقع نشاندهنده ظرفیت یا توان تأمین برق هستند، با قیمت شفاف از بورس خریداری کنند.
به گفته ارجمند، بورس انرژی دارای ابعاد و ابزارهای متنوعی است که بیش از دو دهه در کشور در حال توسعه بوده و تا کنون نتایج مثبتی برای صنعت انرژی و مصرفکنندگان به همراه داشته است.