این ابزار چگونه منابع مورد نیاز نیروگاه‌ها را فراهم می‌کند؟

به گزارش برق مدیا، صنعت برق ایران برای توسعه ظرفیت تولید،  به سرمایه‌گذاری‌های چند صد هزار میلیارد تومانی نیاز دارد؛ در شرایطی که منابع بودجه‌ای دولت محدود است، بازار سرمایه می‌تواند یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأمین مالی این صنعت باشد.

در همین راستا، محمد احمدی معاون عملیات و نظارت بازار بورس انرژی ایران از انتشار ۱۶ هزار میلیارد تومان  اوراق سلف موازی استاندارد برق تا سال ۱۴۰۵ خبر داده است؛ رقمی که نشان می‌دهد این ابزار مالی به تدریج جایگاه ویژه‌ای در تأمین مالی پروژه‌های صنعت برق پیدا کرده است. اما اوراق سلف موازی استاندارد دقیقا چیست و چه مزیتی برای صنعت برق دارد؟

اوراق سلف موازی استاندارد برق چیست؟

اوراق سلف موازی استاندارد در واقع نوعی پیش‌فروش دارایی است. در این ابزار، تولیدکننده برق یا شرکت فعال در صنعت برق، بخشی از برق یا دارایی پایه خود را که قرار است در آینده تولید یا عرضه شود، از طریق بورس انرژی به سرمایه‌گذاران پیش‌فروش می‌کند و منابع مالی مورد نیاز خود را امروز دریافت می‌کند.

به بیان ساده‌تر، سرمایه‌گذار امروز منابع مالی در اختیار نیروگاه قرار می‌دهد و در سررسید، یا دارایی پایه را تحویل می‌گیرد یا معادل ارزش آن را همراه با بازده تعیین‌شده دریافت می‌کند.

به همین دلیل، این ابزار شباهت زیادی به تأمین مالی مبتنی بر دارایی دارد و برخلاف اوراق بدهی متداول، صرفاً بر پایه استقراض طراحی نشده است.

چرا این اوراق برای نیروگاه‌ها جذاب است؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اوراق سلف موازی استاندارد، عدم پرداخت سود دوره‌ای است. در بسیاری از ابزارهای مالی، ناشر باید هر سه یا شش ماه سود سرمایه‌گذاران را پرداخت کند؛ موضوعی که فشار قابل توجهی بر جریان نقدی شرکت‌ها وارد می‌کند.

اما در اوراق سلف موازی استاندارد، بازده سرمایه‌گذار در سررسید تسویه می‌شود و نیروگاه تا زمان سررسید، دغدغه پرداخت سودهای میان‌دوره‌ای را ندارد. این موضوع باعث می‌شود منابع جذب‌شده مستقیماً صرف اجرای پروژه‌های توسعه‌ای شود.

بازار ثانویه؛ مزیتی که نقدشوندگی را افزایش می‌دهد

یکی دیگر از مزیت‌های مهم این اوراق، قابلیت معامله در بازار ثانویه بورس انرژی است.

سرمایه‌گذار مجبور نیست تا سررسید اوراق منتظر بماند، بلکه هر زمان که نیاز داشته باشد می‌تواند اوراق خود را در بورس به فروش برساند.

وجود بازارگردان نیز نقدشوندگی این اوراق را افزایش داده و ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد؛ موضوعی که برای جذب سرمایه‌های خرد و کلان اهمیت زیادی دارد.

اوراق سلف موازی استاندارد  همچنین  از معافیت مالیاتی برخوردار است. این مزیت موجب می‌شود بازده واقعی سرمایه‌گذاران نسبت به بسیاری از ابزارهای مالی دیگر جذاب‌تر باشد و هزینه تأمین مالی برای ناشران نیز کاهش پیدا کند.

کمک به توسعه نیروگاه‌ها

صنعت برق ایران طی سال‌های اخیر با دو چالش هم‌زمان افزایش سریع مصرف برق و کمبود سرمایه‌گذاری در ایجاد ظرفیت جدید روبه‌رو بوده است.

اوراق سلف موازی استاندارد می‌تواند بخشی از خلأ تامین مالی برای احداث نیروگاه های جدید را جبران کند؛ زیرا نیروگاه‌ها بدون اتکا به بودجه دولت یا دریافت تسهیلات بانکی، منابع مالی مورد نیاز خود را مستقیماً از بازار سرمایه جذب می‌کنند.

این موضوع علاوه بر کاهش فشار بر شبکه بانکی، امکان مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی در توسعه صنعت برق را نیز فراهم می‌کند.

بخشی از یک اکوسیستم جدید تأمین مالی

بورس انرژی ایران در سال‌های اخیر تلاش کرده مجموعه‌ای از ابزارهای مالی را برای توسعه صنعت برق ایجاد کند.

در کنار اوراق سلف موازی استاندارد، ابزارهایی مانند گواهی ظرفیت، گواهی صرفه‌جویی انرژی، گواهی تولید برق تجدیدپذیر و صندوق پروژه نیز به تدریج در حال توسعه هستند.

به گفته معاون عملیات و نظارت بازار بورس انرژی، ارزش معاملات گواهی تولید برق تجدیدپذیر در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲.۲ همت رسیده که نشان‌دهنده استقبال فعالان بازار از ابزارهای نوین مالی در حوزه انرژی‌های پاک است.

تأمین مالی مردمی؛ حلقه مفقوده توسعه صنعت برق

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های استفاده از اوراق سلف موازی استاندارد، مردمی‌سازی سرمایه‌گذاری در صنعت برق است.

به جای آنکه توسعه نیروگاه‌ها صرفاً بر منابع دولتی یا تسهیلات بانکی متکی باشد، سرمایه‌های خرد و کلان مردم می‌تواند از طریق بازار سرمایه وارد پروژه‌های برق شود. این موضوع علاوه بر تأمین منابع مالی، عمق بازار سرمایه را نیز افزایش می‌دهد و ارتباط میان بخش مالی و صنعت انرژی را تقویت می‌کند.

چشم‌انداز

انتشار ۱۶ همت اوراق سلف موازی استاندارد برق نشان می‌دهد بازار سرمایه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی تأمین مالی صنعت برق است. اگر توسعه ابزارهای مالی بورس انرژی با اصلاح مقررات، افزایش شفافیت و طراحی پروژه‌های جدید همراه شود، این ابزارها می‌توانند بخشی از کمبود سرمایه‌گذاری صنعت برق را جبران کرده و مسیر توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر، افزایش امنیت انرژی و کاهش ناترازی برق کشور را هموارتر کنند.