درس آلمان برای صنعت برق ایران؛
ژرمنها چگونه در انرژیهای تجدیدپذیر پیشتاز شدند؟
آلمان در ادامه اجرای سیاستهای گذار انرژی (Energiewende) موفق شده است در نیمه نخست سال جاری میلادی، رکورد تازهای در تولید برق از منابع تجدیدپذیر به ثبت برساند.
به گزارش برق مدیا، تازهترین آمارها نشان میدهد سهم انرژیهای تجدیدپذیر از برق مصرفی این کشور به ۵۸ درصد رسیده؛ دستاوردی که حاصل سیاستهای پایدار، حمایت از سرمایهگذاری بخش خصوصی و اصلاحات مستمر در بازار برق است.
این تجربه در شرایطی مورد توجه قرار گرفته که ایران همچنان با ناترازی برق، وابستگی بالا به نیروگاههای حرارتی و چالشهای سرمایهگذاری در بخش انرژیهای پاک مواجه است.
رشد سهم انرژیهای تجدیدپذیر در آلمان
براساس گزارش انجمن صنعت انرژی و آب آلمان (BDEW) و مرکز تحقیقات انرژی خورشیدی و هیدروژن (ZSW)، نیروگاههای بادی، خورشیدی و زیستتوده در شش ماه نخست سال جاری میلادی حدود ۱۵۲.۲ میلیارد کیلوواتساعت برق تولید کردهاند که معادل ۵۸ درصد از برق مصرفی آلمان است. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود سه درصد افزایش نشان میدهد.
در میان منابع تجدیدپذیر، نیروگاههای بادی فراساحلی با رشد ۲۸ درصدی بیشترین افزایش تولید را ثبت کردهاند. تولید برق از نیروگاههای بادی خشکی نیز هفت درصد و نیروگاههای خورشیدی چهار درصد رشد داشته است.
دولت آلمان هدفگذاری کرده است تا سال ۲۰۳۰ سهم انرژیهای تجدیدپذیر را به ۸۰ درصد برساند و با کنار گذاشتن کامل زغالسنگ، به سمت شبکه برق کمکربن حرکت کند.
ثبات قوانین؛ عامل جذب سرمایه
کارشناسان صنعت انرژی آلمان، موفقیت این کشور را تنها به توسعه فناوری محدود نمیدانند. «کرستین آندریا»، رئیس انجمن صنعت انرژی آلمان، تأکید کرده است که ثبات قوانین، حمایت سریع دولت و مقرراتزدایی هوشمند مهمترین عوامل جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای انرژیهای تجدیدپذیر بوده است.
به گفته او، سرمایهگذاران زمانی وارد پروژههای بلندمدت میشوند که از پایداری قوانین و امنیت سرمایه خود اطمینان داشته باشند.
تفاوت مسیر آلمان و ایران
بررسی وضعیت صنعت برق دو کشور نشان میدهد آلمان و ایران در دو نقطه متفاوت قرار دارند.
در حالی که بخش عمده برق آلمان از منابع تجدیدپذیر تأمین میشود، بیش از ۹۰ درصد برق ایران همچنان وابسته به نیروگاههای حرارتی گازی و بخاری است. همچنین موتور محرک توسعه انرژی در آلمان، سرمایهگذاری بخش خصوصی با حمایت دولت است، اما در ایران اجرای پروژههای بزرگ عمدتا به منابع دولتی و صندوق توسعه ملی وابسته است.
از سوی دیگر، آلمان امروز با چالش مدیریت نوسانات تولید برق تجدیدپذیر و توسعه زیرساختهای شبکه روبهرو است، اما صنعت برق ایران بیش از هر چیز با کمبود ظرفیت تولید، ناترازی سوخت و فرسودگی نیروگاهها دستوپنجه نرم میکند.
ظرفیتهای مغفول ایران
با وجود این چالشها، ایران از ظرفیتهای طبیعی قابل توجهی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر برخوردار است. بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال و وجود کریدورهای بادخیز، امکان تولید برق خورشیدی و بادی در مقیاسی فراتر از بسیاری از کشورهای جهان را فراهم کرده است.
با این حال، کارشناسان معتقدند مهمترین مانع توسعه این بخش، نبود ثبات در قوانین، قیمتگذاری دستوری برق و دشواری بازگشت سرمایه است؛ موضوعی که باعث کاهش انگیزه سرمایهگذاران خصوصی برای ورود به پروژههای بزرگ انرژیهای تجدیدپذیر شده است.
راهکارهایی برای کاهش ناترازی برق
بررسی تجربه آلمان نشان میدهد اصلاح ساختار صنعت برق ایران میتواند بر چند محور متمرکز شود؛ از جمله تدوین قانون جامع حمایت از سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و تضمین بازگشت سرمایه، تسهیل فرآیند صدور مجوزها و اتصال نیروگاهها به شبکه، حرکت تدریجی به سمت اصلاح اقتصاد برق و کاهش قیمتگذاری دستوری، و توسعه همزمان نیروگاههای خورشیدی و بادی برای جبران کاهش تولید نیروگاههای برقآبی و مدیریت پیک مصرف.
تجربه آلمان نشان میدهد توسعه انرژیهای تجدیدپذیر صرفا یک سیاست زیستمحیطی نیست، بلکه به ابزاری برای تقویت امنیت انرژی، جذب سرمایه و افزایش تابآوری صنعت برق تبدیل شده است. ایران نیز با وجود برخورداری از ظرفیتهای طبیعی گسترده، در صورت ایجاد ثبات در قوانین، اصلاح ساختار اقتصادی صنعت برق و افزایش نقش بخش خصوصی، میتواند ضمن کاهش ناترازی برق و مصرف سوختهای فسیلی، جایگاه خود را در توسعه انرژیهای پاک در منطقه ارتقا دهد.