قطع برق چاهها؛ هزینه پنهان ناترازی برای کشاورزی
قطعیهای مکرر برق چاههای کشاورزی، روند آبیاری و تولید را مختل و به تجهیزات و منابع آب زیرزمینی خسارت وارد کرده است. رئیس اتاق اصناف کشاورزی معقد است تداوم خاموشیها میتواند تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی کشور را نیز با تهدید جدی مواجه کند.
به گزارش برق مدیا، رئیس اتاق اصناف کشاورزی با انتقاد از تداوم قطعی برق چاههای کشاورزی، نسبت به خسارت این محدودیتها به مزارع، تجهیزات آبیاری و منابع آب زیرزمینی هشدار داد و تأکید کرد: جبران خسارت کشاورزان یک الزام قانونی است و مدیریت ناترازی برق نباید به قیمت کاهش تولید و تهدید امنیت غذایی کشور تمام شود.
پیمان عالمی با انتقاد از قطعیهای مکرر برق در بخش کشاورزی، گفت: خسارتهایی که این محدودیتها به چاههای آب، تجهیزات، ماشینآلات و روند کشت و کار کشاورزان وارد میکند، باید جبران شود.
عالمی اظهار کرد: بر اساس ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار، خسارت ناشی از قطع برق واحدهای تولیدی از جمله واحدهای کشاورزی باید تعیین و جبران شود. این ماده همچنین تاکید دارد واحدهای تولیدی در زمان کمبود برق نباید در اولویت قطع قرار داشته باشند و شرکتهای عرضهکننده برق باید سازوکار جبران خسارت را در قراردادها پیشبینی کنند.
وی با اشاره به قطعی برق چاههای کشاورزی افزود: پایینتر بودن تعرفه برق این بخش نسبت به برق صنایع نباید موجب شود کشاورزی در زمان ناترازی، بیش از سایر بخشهای تولیدی تحت فشار قرار گیرد.
عالمی تأکید کرد: کشاورزان با اصل مدیریت مصرف و مشارکت در عبور از ناترازی برق مخالف نیستند، اما این مدیریت باید بر اساس برنامهریزی جامع، زمانبندی مناسب و با در نظر گرفتن شرایط تولید کشاورزی انجام شود.
قطعی برق فقط به محصول خسارت نمیزند
رئیس اتاق اصناف کشاورزی یکی از پیامدهای کمتر دیدهشده خاموشی چاهها را آسیب به منابع آب زیرزمینی و تاسیسات انتقال آب دانست و گفت: با هر بار قطع برق، به دلیل تخلیه آب از مسیر انتقال، بخشی از زمان و حجم آب از دست میرود و تکرار این فرآیند میتواند اتلاف قابل توجهی در منابع آبی ایجاد کند.
این نگرانی تنها به اظهارات تشکلهای کشاورزی محدود نیست. بر اساس گزارش وزارت جهاد کشاورزی، قطعی برق چاههای کشاورزی در سال زراعی گذشته میتوانست برداشت آب را تا حدود ۲ میلیارد مترمکعب کاهش دهد و خسارتی حدود ۱۰ درصد به بخش کشاورزی وارد کند.
همچنین کارشناسان بخش کشاورزی پیشتر هشدار دادهاند که قطعی برق میتواند به تأسیسات آبیاری، الکتروپمپها و سیستمهای انتقال آب آسیب بزند و هزینههای تعمیر و نگهداری این تجهیزات را افزایش دهد.
آبیاری را نمیتوان با ساعت خاموشی تنظیم کرد
عالمی با انتقاد از اعمال خاموشی بر اساس پروانه چاههای کشاورزی گفت: در پروانه بهرهبرداری چاهها، میزان برداشت آب به صورت حجمی و سالانه مشخص میشود. برای نمونه، ممکن است برای یک چاه سهمیهای معادل سه هزار ساعت در سال در نظر گرفته شده باشد و کشاورز نیز بر اساس نیاز آبی مزرعه، زمان برداشت را مدیریت کند.
وی افزود: در شرایط فعلی، کشاورز عملا ناچار شده است آبیاری مزارع را با برنامه خاموشی برق هماهنگ کند؛ در حالی که نیاز آبی گیاه تابع ساعت خاموشی شبکه برق نیست و زمان آبیاری در مراحل مختلف رشد محصول اهمیت تعیینکننده دارد.
این موضوع در برخی مناطق به کاهش زمان دسترسی کشاورزان به آب منجر شده است. برای نمونه، در استان مرکزی مدت قطعی برق چاههای کشاورزی در تیرماه ۱۴۰۵ از پنج ساعت به سه ساعت در روز کاهش یافت تا فشار ناشی از خاموشی بر آبیاری محصولات کاهش پیدا کند.
هشدار درباره امنیت غذایی
رئیس اتاق اصناف کشاورزی تأکید کرد: ادامه این وضعیت بدون پیشبینی سازوکار جبران خسارت، علاوه بر تحمیل هزینه به کشاورزان، میتواند تولید محصولات کشاورزی و در نهایت امنیت غذایی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس یک بررسی تخصصی منتشرشده از سوی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، قطعی برق چاههای کشاورزی در گذشته با کاهش تولید محصولات زراعی و باغی همراه بوده و برآوردها از کاهش میلیونها تن محصول در نتیجه محدودیت تأمین برق حکایت داشته است.
به گفته عالمی، رفع ناترازی برق باید با حفظ تولید کشاورزی همراه باشد و دستگاههای متولی آب و برق باید ضمن کاهش خاموشیها در زمانهای حساس کشت و آبیاری، سازوکار مشخصی برای جبران خسارت کشاورزان ایجاد کنند.
وی همچنین خواستار توجه جدی شرکت مدیریت منابع آب به پیامدهای خاموشی چاهها شد و گفت این مجموعه باید در کنار کشاورزان، نسبت به آثار قطعی برق بر منابع آب زیرزمینی نیز حساسیت بیشتری نشان دهد.