وقتی برق میرود؛ روایت کسبه از زیانهای خاموشی
قطعی برق برای اصناف تنها به خاموش شدن چراغ مغازهها ختم نمیشود.
برق مدیا: پشت هر ساعت خاموشی، زنجیرهای از خسارتهای پنهان شکل میگیرد؛ از خمیرهایی که در نانواییها دور ریخته میشوند و مواد غذایی که کیفیت خود را از دست میدهند تا دستگاههایی که بر اثر نوسان برق آسیب میبینند، سفارشهایی که نیمهکاره میمانند و مشتریانی که دیگر بازنمیگردند. خسارتهایی که اغلب در هیچ آماری ثبت نمیشوند، اما مستقیماً درآمد و سرمایه کسبه را هدف قرار میدهند.
به گزارش برق مدیا به نقل از ایسنا، با قطع برق، فعالیت بسیاری از واحدهای صنفی عملاً متوقف میشود. خاموش شدن یخچالها، از کار افتادن دستگاههای تولیدی، اختلال در کارتخوانها، اینترنت و سامانههای فروش، باعث میشود حتی واحدهایی که امکان ادامه فعالیت دارند نیز بخشی از فروش روزانه خود را از دست بدهند. اما پیامدهای خاموشی برای همه کسبوکارها یکسان نیست و هر صنف، متناسب با نوع فعالیت خود، با آسیبهای متفاوتی روبهرو میشود.
نانواییها؛ وقتی خمیر منتظر برق نمیماند
در نانواییها تقریبا تمام مراحل تولید به برق وابسته است؛ از دستگاه خمیرگیر و بالابر گرفته تا تجهیزات تهویه، کارتخوان و در برخی واحدها دستگاههای پخت. اگر برق پس از آماده شدن خمیر قطع شود، زمان تخمیر از کنترل خارج شده و کیفیت نان کاهش مییابد یا بخشی از خمیر ناچارا دور ریخته میشود.
یکی از نانوایان میگوید: «خمیر را نمیتوان چند ساعت نگه داشت تا برق وصل شود. اگر زمان تخمیر بگذرد، یا کیفیت نان پایین میآید یا مجبور میشویم آن را دور بریزیم.»
فعالان این صنف میگویند خسارت خاموشی تنها به دورریز مواد اولیه محدود نیست؛ کاهش ظرفیت تولید، تشکیل صفهای طولانی پس از وصل برق و نارضایتی مشتریان نیز از دیگر پیامدهای آن است.
فروشگاههای مواد غذایی
برای قصابیها، فروشگاههای پروتئینی، لبنیاتیها، سوپرمارکتها و بستنیفروشیها، قطع برق مستقیما سرمایه واحد صنفی را تهدید میکند.
یکی از فروشندگان مواد پروتئینی میگوید: «تقریبا تمام سرمایه ما داخل یخچال است. اگر برق چند ساعت قطع شود، هم نگران کیفیت گوشت هستیم و هم نگران آسیب دیدن موتور یخچال بر اثر قطع و وصلهای مکرر.»
فعالان این حوزه تأکید میکنند که همه کالاها در همان چند ساعت فاسد نمیشوند، اما تکرار خاموشیها کیفیت محصولات را کاهش میدهد، عمر تجهیزات برودتی را کم میکند و هزینه تعمیرات را افزایش میدهد. بستنیها نرم شده و دوباره یخ میزنند، لبنیات در معرض گرما قرار میگیرند و بخشی از کالاها به دلیل افت کیفیت، مرجوع یا دورریز میشوند.
اتاق اصناف ایران نیز هشدار داده است که واحدهای عرضهکننده کالاهای فسادپذیر علاوه بر آسیب دیدن تجهیزات، با از بین رفتن سرمایه اصلی خود یعنی کالا مواجه هستند.
رستورانها و قنادیها
خاموشی در رستورانها و فستفودها، همزمان آشپزخانه، هود، یخچال، صندوق فروش و سامانه ثبت سفارش را از کار میاندازد. در چنین شرایطی ممکن است سفارش مشتری ثبت شده باشد، اما امکان آمادهسازی آن وجود نداشته باشد.
یکی از صاحبان رستوران میگوید: «ممکن است همه مواد اولیه آماده باشد، اما با قطع برق نه میتوانیم غذا را آماده کنیم و نه مشتری حاضر است در فضای گرم و تاریک منتظر بماند. درست در ساعات اوج فروش مجبور میشویم مغازه را تعطیل کنیم.»
در قنادیها نیز خاموشی میتواند روند پخت یا آمادهسازی محصولات را مختل کند. خامه، شیر، شکلات و سایر مواد اولیه در معرض فساد قرار میگیرند و خاموش شدن یخچالهای ویترینی، کیفیت شیرینیهای تر را کاهش میدهد. علاوه بر این، نوسان برق میتواند به بردهای الکترونیکی و موتور دستگاههای گرانقیمت آسیب وارد کند.
از سوی دیگر، کسبوکارهایی که از طریق سکوهای سفارش آنلاین فعالیت میکنند، علاوه بر زیان مالی با کاهش رضایت مشتری و افت رتبه خود در پلتفرمها نیز مواجه میشوند؛ خسارتی که معمولا در محاسبات مالی دیده نمیشود.
خشکشوییها؛ خسارتی که اعتبار را هدف میگیرد
در خشکشوییها، خاموشی فقط به توقف دستگاهها محدود نمیشود. اگر برق در میانه فرآیند شستوشو یا خشککردن قطع شود، احتمال آسیب دیدن لباسها افزایش مییابد و تحویل سفارشها با تأخیر انجام میشود.
یکی از فعالان این صنف میگوید: «لباسها امانت مردم است. مشتری زمان تحویل مشخصی دارد و وقتی سفارش دیر آماده میشود، تصور میکند ما بدقولی کردهایم؛ در حالی که دلیل آن قطع برق است.»
به گفته فعالان این حوزه، مهمترین خسارت خاموشی، از دست رفتن اعتماد مشتری است؛ سرمایهای که به سادگی قابل جبران نیست.
هزینهای که در هیچ آماری دیده نمیشود
خسارت خاموشی تنها به فروش از دست رفته یا فساد کالا محدود نیست. آسیب به تجهیزات، پرداخت دستمزد بدون تولید، تأخیر در تحویل سفارش، هزینه خرید ژنراتور و UPS، اختلال در سامانههای بانکی و فروش و از همه مهمتر، کاهش اعتماد مشتری، بخشی از هزینههایی است که معمولا در هیچ گزارش رسمی محاسبه نمیشود.
فعالان صنفی میگویند اگر برنامه خاموشیها دستکم ۴۸ ساعت زودتر و بهصورت قطعی اعلام شود، میتوانند خرید مواد اولیه، برنامه تولید و زمان تحویل سفارشها را مدیریت کنند و بخشی از خسارتها را کاهش دهند.
مطالبه مشترک اصناف
مطالبه اصلی اصناف، بیش از آنکه لغو کامل خاموشیها باشد، قابل پیشبینی بودن آنهاست. به اعتقاد فعالان بازار، اعلام دیرهنگام یا تغییر مداوم برنامه قطعی برق، امکان برنامهریزی را از واحدهای صنفی میگیرد.
در کنار اطلاعرسانی دقیق، ایجاد سازوکاری برای ثبت و جبران خسارت، ارائه تسهیلات خرید تجهیزات برق اضطراری، استمهال مالیات و حق بیمه در دورههای خاموشی و اولویت دادن به واحدهای عرضهکننده کالاهای اساسی و فسادپذیر، از مهمترین درخواستهای مطرح شده از سوی اصناف است.
چند ساعت بعد، برق دوباره به بازار بازمیگردد؛ یخچالها روشن میشوند، دستگاهها به کار میافتند و کارتخوانها دوباره تراکنش ثبت میکنند. اما برای بسیاری از کسبه، خاموشی با وصل شدن برق پایان نمییابد. خمیرهای دورریز، کالاهای آسیبدیده، سفارشهای لغوشده، دستگاههای مستهلک و مشتریانی که دیگر بازنگشتهاند، یادآور این واقعیتاند که برق برای اصناف یک خدمت رفاهی نیست؛ زیرساخت ادامه حیات کسبوکار است.