اختلال در سد کرج؛ تهران خاموش شد + عکس

به گزارش برق مدیا، سد کرج، دهه‌ها یکی از منابع اصلی تامین برق شهر تهران بوده و تامین برق پایتخت چنان وابسته به این سد خسته و قدیمی است که هرگونه اختلال در تولید برق در آن، تهران را خاموش می‌کرد.

درست مثل اتفاقی که در ابتدای اردیبهشت 1342 رخ داد و تهران را به خاموشی فرو برد. روزنامه اطلاعات در صفحه اول در نهم اردیبهشت همان سال گزارش داده است که «مجالس و محافل تهران بهم خورد و چراغ سینماها و چهارراه‌ها خاموش شد».

از همین توصیف کوتاه مشخص است که اختلال در سد کرج، چطور تهران را به هم ریخته و مردم را کلافه کرده بود. بر اساس گزارش رسانه‌ها، خاموشی یک‌باره شهر در ساعت و ده و نیم شب هشتم اردیبهشت، باعث شد تا مردم به خیابان‌ها بیایند و مهم ترین سرگرمی آن سالهای شهر، یعنی نمایش سینماها را تعطیل کند. خیلی مشتاقان فیلم‌های روی پرده که بعد از خاموشی، در تاریکی به خیابان‌ها ریختند خود یکی از عوامل شلوغی شهر بوده است. خانه‌ها و بیمارستان‌ها و چراغ‌های شهری و چراغ‌های ترافیکی هم شامل این خاموشی شدند.

بنگاه برق تهران، بلافاصله با تماس‌های مکرر شهروندان که از تاریکی گله می‌کردند مواجه شد و خیلی زود، تیم‌های فنی دست به کار شدند تا ژنراتورها و نیروگاه‌های کوچک تهران را وارد مدار کنند و شهر را روشن کنند. بلافاصله بعد از خارج شدن برق سد کرج از مدار، نیروگاه‌ها با بار شدیدی مواجه شدند و برای جلوگیری از آتش‌سوزی و سانحه، مقامات همین نیروگاه‌های کوچک‌تر را هم خاموش کردند. چاره کار، راه‌اندازی کارخانه برق آلستوم در غرب تهران بود و خیلی زود، تمام برق شهر از این محل تأمین شد.

اما علت این که برق سد کرج به تهران نرسیده بود چه بود؟ روزنامه اطلاعات در گزارش خود از این واقعه، به نقل از مهندس راجی مدیر عامل وقت سازمان آب و برق کرج نوشته است: «خاموشی دیشب در ساعت ده و نیم اتفاق افتاد و علت آن هم یک پیش آمد فنی بوده است که در نیروگاه سد کرج اتفاق افتاد. در حدود چهل و پنج دقیقه بعد برای جبران خاموشی، اقدامات لازم به نتیجه رسید و به تدریج تا ساعت یازده و نیم و قریب 12 جریان برق از خط نیروگاه سد کاملا برقرار گردید و کلیه نقاط شهر از خاموشی درآمد.»

او در همین گزارش گفته است که نیروگاه آن ساعت از شب حدود 27 تا 28 هزار کیلووات برق به تهران می‌رسانده، اما حداکثر نیروی برقی که از سد کرج به تهران می‌رسیده، در اوایل ساعت شب بوده که میزان آن به 45 هزار کیلووات می‌رسیده.

سد کرج، یکی از بزرگترین پروژه‌های عمرانی ایران در دوران صنعتی شدن ایران در دهه سی و چهل بوده که در تمام این سال‌ها، نقشی حیاتی در تامین برق و البته آب ساکنان پایتخت را داشته است.

این سد که به طور رسمی امیرکبیر شناخته می‌شود، در سال ۱۳۴۰ افتتاح شد و نخستین سد چندمنظوره ایران است. کار مطالعات ساخت سد به سال‌های دهه ‌۳۰ برمی‌گردد و ابوالحسن ابتهاج، رئیس وقت سازمان برنامه‌ از دعوا بر سر انتخاب پیمانکار آن گفته است؛ گویا ابتدا مجری طرح شرکتی فرانسوی بوده اما در ادامه، پروژه از آنها گرفته شده و به یک شرکت آمریکایی داده شده است.

در خیلی منابع آمده که به‌خاطر ساخت سد، روستاهای رزکان و واریان زیر آب رفته‌اند اما چیزی که خیلی‌ها نمی‌دانند این است که واریان، همچنان آن سوی دریاچه است و تنها راه رسیدن به آن، یک قایق است که هر کسی نمی‌تواند سوار آن شود مگر اینکه با یکی از محلی‌ها آشنا باشد. مردم روستای رزکان، در همان سال‌ها به جایی در جنوب کرج کوچ داده شدند که حالا رزکان نو خوانده می‌شود. در کنار این محله در ۲ دهه اخیر یک محله جدید هم احداث شده که نامش واریان شهر گذاشته شده است.